Improwizacja teatralna – jak zacząć

Nie trzeba mieć doświadczenia scenicznego ani być zabawnym. Nie trzeba nawet lubić występować – większość ludzi, którzy przychodzą na pierwsze zajęcia, boi się tego, co powiedzą inni.

Wystarczy przyjść i zgodzić się na to, że przez dwie godziny będzie trochę niezręcznie.

Od czego zacząć

Idź na warsztat. Impro to umiejętność praktyczna — z książki nauczysz się tyle, co pływania z instrukcji obsługi.

Zajęcia dla osób prywatnych prowadzi Akademia Improwizacji. Kursy są otwarte dla początkujących i nie wymagają żadnego przygotowania.

Zobacz najpierw spektakl. Półtorej godziny na widowni powie Ci więcej o tym, czym jest impro, niż dowolny tekst — w tym ten. Gramy w każdy poniedziałek o 19:00.

fot. Aleksander Tatarek

Jak wyglądają pierwsze zajęcia

Warsztaty impro są zazwyczaj prowadzone przez doświadczonych trenerów, którzy pomagają uczestnikom przełamać barierę Zwykle w tej kolejności:

Rozgrzewka — ćwiczenia na rozluźnienie i skupienie. Trochę głupie, celowo. Chodzi o to, żeby przestać się kontrolować.

Ćwiczenia na spontaniczność — gry, w których nie ma czasu na myślenie. To tutaj większość ludzi orientuje się, że pierwszy pomysł jest zwykle lepszy niż trzeci.

Podstawowe zasady — przede wszystkim „tak, i…”: przyjmij propozycję partnera i dołóż coś od siebie. Brzmi banalnie. Nie jest.

Krótkie sceny — dwie, trzy osoby, kilka minut, jeden pomysł na start.

Co z tego wynika poza sceną

Improwizacja uczy trzech rzeczy, które przydają się głównie poza teatrem.

Słuchania. Nie da się improwizować, nie słuchając partnera — sceny, w których dwie osoby realizują własne pomysły, rozpadają się w kilkanaście sekund.

Reagowania na to, czego się nie planowało. Podstawowa umiejętność w rozmowie, negocjacji i wystąpieniu publicznym.

Znoszenia porażki. Na warsztacie nieudana scena kosztuje dziesięć sekund wstydu. To dość tania nauka jak na coś, co blokuje ludzi latami.

Jeśli chcesz poczytać

„Impro” — Keith Johnstone. Klasyk, od którego wszystko się zaczęło.
„Truth in Comedy” — Charna Halpern, Del Close, Kim Johnson. Amerykańska szkoła długich form.
„Improv Wisdom” — Patricia Ryan Madson. Improwizacja poza sceną.

Książki są uzupełnieniem, nie zamiennikiem zajęć.

Czy trzeba mieć talent

To jest pierwsze pytanie, które pada na sali, i odpowiedź jest nudna: nie.

Improwizacja teatralna jest rzemiosłem i składa się z umiejętności, które da się rozłożyć na części: słuchania, reagowania bez zwłoki, budowania postaci, prowadzenia sceny. Każdej z nich uczy się osobno i każdą da się wyćwiczyć. Ludzie, którzy po pół roku wyglądają na scenie na urodzonych komików, pół roku wcześniej stali w kole i mylili się w Zip Zap Zop.

Co faktycznie pomaga na starcie: gotowość, żeby wyjść na głupka. Nie odwaga sceniczna, nie poczucie humoru — tylko zgoda na to, że przez pierwsze tygodnie będzie niezręcznie. To jedyna rzecz, której nie da się załatwić za kogoś.

Co, jeśli boisz się mówić przy ludziach

Większość osób, które przychodzą na pierwsze zajęcia, boi się nie sceny, tylko oceny. Boi się, że powie coś, co nie będzie śmieszne, i że wszyscy to zauważą.

Dobrze prowadzone zajęcia są zbudowane dokładnie pod ten lęk. Pierwsze ćwiczenia robi się w kole, całą grupą naraz, bez patrzenia na jedną osobę. Potem w parach. Sceny przed grupą przychodzą najwcześniej po godzinie, a często dopiero na drugich zajęciach. To nie jest przypadek ani uprzejmość — to konstrukcja.

Jeżeli na warsztacie od pierwszej minuty wywołuje się ludzi na środek pojedynczo, to jest sygnał, że prowadzący nie wie, co robi.

Jak wybrać pierwszy kurs

Kursów improwizacji jest w Polsce sporo i różnią się bardziej, niż wynika z opisów. Cztery rzeczy warto sprawdzić przed zapisaniem się.

Liczebność grupy. Powyżej szesnastu osób każdy gra mniej, a rozgrzewki zajmują pół zajęć. Osiem do czternastu to rozsądny zakres.

Kto prowadzi i czy gra. Improwizacji uczy się przez naśladowanie. Trener, który sam nie występuje regularnie, uczy tego, co pamięta, a nie tego, co działa dziś.

Czy kurs ma ciąg dalszy. Jednorazowy warsztat jest miły i nic po nim nie zostaje. Umiejętność zaczyna się układać po kilkunastu spotkaniach — sprawdź, czy po pierwszym stopniu jest drugi.

Czy na końcu jest scena. Kursy zakończone pokazem uczą szybciej, bo dają termin i stawkę. Nie musisz na ten pokaz wychodzić, ale sam fakt, że jest, zmienia sposób pracy grupy.

Ile to kosztuje i ile trwa

Ceny kursów zmieniają się co sezon i różnią się między miastami, więc nie podajemy tu widełek, które za pół roku będą nieprawdziwe — aktualne stawki są zawsze na stronie prowadzącego.

Warto natomiast wiedzieć, jak to zwykle wygląda w czasie. Pojedyncze zajęcia to dwie do trzech godzin. Kurs podstawowy to zazwyczaj osiem do dwunastu spotkań, raz w tygodniu. Po pierwszym stopniu większość ludzi umie zagrać scenę i nie umie jej jeszcze poprowadzić — to normalne i to jest właśnie materiał na drugi stopień.

Czego nie trzeba

Stroju nie trzeba — wystarczy wygodne ubranie i buty, w których da się chodzić po sali. Niczego nie musisz wcześniej czytać. Przygotowane pomysły są na zajęciach raczej przeszkodą niż pomocą, więc odpuść je sobie. Znajomości w grupie też nie są potrzebne, bo pierwsze dwadzieścia minut jest zwykle właśnie po to, żeby to naprawić.

I nie trzeba mieć dwudziestu lat. Na kursach dla początkujących rozpiętość wieku bywa czterdziestoletnia i nie ma to większego znaczenia dla tego, komu idzie lepiej.

Co możesz zrobić dziś, zanim zapiszesz się na cokolwiek

Zobacz spektakl. Półtorej godziny na widowni pokaże Ci, jak to wygląda, kiedy działa — i jak wygląda, kiedy nie działa, bo to też się zdarza i jest częścią rzemiosła.

Spróbuj kilku ćwiczeń. Nie da się nauczyć impro w domu, ale da się sprawdzić, czy to jest dla Ciebie. Opisaliśmy osiem rozgrzewek z naszych konspektów — z przebiegiem i z tym, na co przy każdej patrzeć. Kilka z nich zrobisz przy stole ze znajomymi.

Przeczytaj, co ta jedna zasada naprawdę znaczy. „Tak, i…” jest cytowane wszędzie i rozumiane rzadko — rozłożyliśmy je na części.

Najczęstsze pytania

Improwizacja teatralna — jak zacząć bez żadnego doświadczenia?

Zapisując się na kurs dla początkujących. Nie ma progu wejścia poza chęcią, a kursy podstawowe są projektowane pod ludzi, którzy nigdy nie stali na scenie.

Czy improwizacji można nauczyć się samemu?

Nie w sposób, który wystarczy. Improwizacja jest umiejętnością relacyjną — polega na reagowaniu na drugiego człowieka, więc bez drugiego człowieka nie ma czego ćwiczyć. Książki i nagrania są uzupełnieniem, nie zamiennikiem.

Ile czasu trzeba, żeby zagrać pierwszy spektakl?

Przy regularnych zajęciach raz w tygodniu — zwykle od pół roku do roku. Pierwszy pokaz kursowy przychodzi szybciej, często po kilkunastu spotkaniach.

Czy improwizacja teatralna przydaje się w pracy?

Częściowo, ale rynek szkoleniowy obiecuje w tej sprawie znacznie więcej, niż zostało wykazane. Zebraliśmy osobno to, co potwierdzają badania, i to, co jest życzeniem.

Dwie ścieżki — wybierz swoją

Chcesz nauczyć się improwizować dla siebie → Akademia Improwizacji prowadzi kursy dla osób prywatnych, od zera.

Chcesz warsztat dla swojego zespołu w pracy → warsztaty dla firm prowadzi Akademia Improwizacji. My warsztatów nie robimy.

Chcesz, żeby ktoś zagrał dla Twojego zespołu → to robimy my. Improwizowany spektakl na imprezę firmową, u nas na Placu Solnym albo u Was, od 50 osób na widowni. Nikt z sali nie musi wychodzić na scenę. Zapytaj o termin.

Chcesz najpierw zobaczyć, o co chodzi → przyjdź na spektakl. Poniedziałki o 19:00.

IMPROWIZOWANE PONIEDZIAŁKI

W każdy poniedziałek o 19:00 · Schody Donikąd, Plac Solny 13, Wrocław
Wpuszczamy na salę o 18:30 · Minimum 90 minut · Bilety od 30 zł · Spektakle 18+